گفت وگو با محمدرضا میری درباره نقش هنر مقاومت و رسالت هنرمندان در این روزها | هنر مقاومت‌، سدی در برابر روایت های غرب

شکیبا افخمی راد | شهرآرانیوز؛ در روز‌هایی که روایت‌های مختلف در فضای رسانه‌ای شکل می‌گیرد و هر جریان تلاش می‌کند تصویر موردنظر خود را از وقایع ارائه دهد، هنر می‌تواند با زبانی ماندگار، حقیقت را برای افکار عمومی روایت کند و مانع از تحریف واقعیت‌ها شود. رهبر شهید انقلاب نیز در طول سال‌های مسئولیت خود، بار‌ها بر نقش اثرگذار هنر در امیدآفرینی، تقویت هویت ملی و دینی، ترویج روحیه مقاومت و ایجاد باور «ما می‌توانیم» تأکید کرده‌اند.

از همین رو، بسیاری از فعالان فرهنگی معتقدند امروز ادامه این مسیر، بیش از هر زمان دیگری بر عهده هنرمندان است؛ هنرمندانی که باید با زبان تصویر، قلم، سینما، گرافیک و دیگر قالب‌های هنری، آرمان‌های رهبر شهید را به نسل امروز و فردا منتقل کنند و اجازه ندهند سرمایه عظیم اجتماعی شکل گرفته پیرامون ایشان به مرور زمان کمرنگ شود.

محمدرضا میری، طراح گرافیک و مدیر نهضت مردمی پوستر‌های انقلاب اسلامی، در گفت وگویی با شهرآرا، بر اهمیت همین مسئولیت تأکید می‌کند و باور دارد هنرمندان امروز بیش از هر زمان دیگری باید روایتگر این مقطع تاریخی مهم باشند.

نمادی از همدلی هنرمندان جبهه مقاومت

دیوارنگاره‌ای با عنوان «قوموالله» با حضور هنرمندان ایرانی و لبنانی، چند هفته پیش در خیابان کوهسنگی مشهد اجرا شد که تنها خلق یک اثر شهری نبود؛ بلکه نمادی از همدلی و پیوند هنرمندان جبهه مقاومت محسوب می‌شد؛ هنرمندانی که تلاش کردند روایت مقاومت را از دل هنر به جامعه منتقل کنند.

محمدرضا میری درباره برگزاری این رویداد می‌گوید: این پروژه، حاصل همکاری دو مجموعه مردمی بود؛ تشکل «خط» که جمعی از هنرمندان جوان لبنانی را در کنار هم قرار داده و نهضت مردمی پوستر‌های انقلاب که شبکه‌ای از طراحان گرافیک انقلاب اسلامی در ایران است. این دو جریان، در قالب یک پروژه مشترک کنار هم قرار گرفتند و با میزبانی شهرداری مشهد، مدیریت هنری این سازمان و حوزه هنری انقلاب اسلامی خراسان رضوی، اثری مشترک را خلق کردند.

او که باور دارد هم زمانی اجرای دیوارنگاره «قوموالله» با مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، معنا و پیام ویژه‌ای در دل خود داشته است بیان می‌کند: این اتفاق، نشانه‌ای از اتحاد، ارتباط و همکاری جوانان هنرمند جبهه مقاومت است؛ هنرمندانی که طی سال‌های گذشته در قالب شبکه‌ها و تشکل‌های مردمی کنار هم قرار گرفته‌اند و امروز نیز بر ادامه این مسیر تأکید می‌کنند.

میری ابراز امیدواری می‌کند همکاری میان هنرمندان ایرانی و لبنانی، به یک حرکت مستمر تبدیل شود و در آینده شاهد پرژه‌های مشترک بیشتری میان هنرمندان کشور‌های مقاومت باشیم. مدیر نهضت مردمی پوستر‌های انقلاب درباره محتوای دیوارنگاره نقش بسته بر خیابان کوهسنگی مشهد نیز توضیح می‌دهد: آنچه در این اثر دیده می‌شود، مجموعه‌ای از نمادها، تصاویر و نشانه‌هایی است که در سال‌های اخیر به عنوان نماد‌های مقاومت در ایران، لبنان، عراق، فلسطین و سوریه شناخته شده‌اند.

او ادامه می‌دهد: بسیاری از این تصاویر، همان عکس‌هایی هستند که در سال‌های گذشته در رسانه‌ها و فضای مجازی بازتاب گسترده‌ای پیدا کردند و به نماد‌های مقاومت تبدیل شدند.

به نظر این هنرمند نماد‌های استفاده شده در دیوارنگاره کوهسنگی برای مخاطب به ویژه نسل جوان و نوجوان، جذاب خواهد بود به طوری که آن‌ها تشویق می‌شوند تا به دنبال شناخت داستان هر کدام بروند.

هنر مقاومت؛ سدی در برابر سلطه فرهنگی غرب

میری با اشاره به شرایط فرهنگی جهان امروز، درباره نقش هنر مقاومت در همدل کردن ملت‌های مختلف می‌گوید: امروز غرب تلاش می‌کند در عرصه‌های مختلف، از رسانه گرفته تا فرهنگ و هنر، سیطره ذهنی و فرهنگی خود را بر ملت‌ها تحمیل کند. اگر این اتفاق بیفتد، ملت‌ها ابتدا مرعوب می‌شوند و بعد، مغلوب این سلطه خواهند شد. هنر مقاومت دقیقا برای مقابله با همین روند شکل گرفته است. هنرمند فعال این عرصه نیز برخلاف جریان تبلیغاتی و رسانه‌ای مسلط حرکت می‌کند و در تلاش است این باور مردم را زنده نگه دارد که می‌توان در برابر سلطه غرب ایستاد و آن را شکست داد.

این هنرمند که باور دارد بسیاری از حرکت‌های بزرگ فرهنگی، از خلق آثار به ظاهر کوچک شکل می‌گیرد، می‌گوید: گاهی یک پوستر، یک تصویر یا یک دیوارنگاره، اگرچه در ظاهر اثری کوچک به نظر می‌رسد، اما می‌تواند اثری عمیق بر افکار عمومی بگذارد و در شکل گیری باور‌های اجتماعی نقش آفرین باشد.

جنگ امروز، جنگ روایت هاست

میری مهم‌ترین عرصه تقابل امروز را جنگ روایت‌ها می‌داند و می‌گوید: امروز دیگر صرف وقوع یک حادثه، تضمین کننده ماندگاری آن نیست. آنچه اهمیت دارد، روایتی است که از آن حادثه ساخته می‌شود. هر جریانی که بتواند روایت خود را برای افکار عمومی تثبیت کند، برنده این میدان خواهد بود.

او با اشاره به تشییع باشکوه رهبر شهید انقلاب یادآور می‌شود: این مراسم در شهر‌های ایران و عراق، با حضور گسترده مردم برگزار شد، اما آنچه سال‌ها بعد از آن باقی می‌ماند، روایت‌هایی است که هنرمندان، نویسندگان، فیلم سازان، عکاسان و دیگر فعالان فرهنگی از این اتفاق خلق می‌کنند.

میری که باور دارد ثبت این رخداد، تنها با انتشار چند عکس و خبر به پایان نمی‌رسد، بیان می‌کند: این اتفاق تاریخی، نیازمند روایت‌های دقیق، هنرمندانه و ماندگار است. از همین رو هنرمندان باید با دقت، هوشیاری و احساس مسئولیت، تصویری مقتدرانه و واقعی از این حماسه را برای نسل‌های آینده به یادگار بگذارند.

سرمایه اجتماعی تشییع نباید خاموش شود

میری یکی از مهم‌ترین وظایف هنرمندان را حفظ و تداوم سرمایه اجتماعی شکل گرفته در مراسم تشییع رهبر شهید می‌داند.

او ادامه می‌دهد: حضور گسترده مردم در این مراسم، یک ظرفیت بزرگ اجتماعی است. ظرفیتی که اگر پس از پایان مراسم رها شود، از بین خواهد رفت. در این بین هنر می‌تواند شور، امید و همبستگی موجود در مراسم تشییع را روشن نگه دارد و به یک جریان دائمی تبدیل کند.

مدیر نهضت مردمی پوستر‌های انقلاب که باور دارد هنرمندان تنها تولیدکننده اثر نیستند و می‌توانند مطالبه گر نیز باشند، یادآور می‌شود: آثار هنری باید توجه مسئولان، مدیران و سیاست گذاران را به سرمایه اجتماعی حاضر در مراسم بدرقه رهبر شهید جلب کند و از آن‌ها بخواهد این حرکت را ادامه دهند و اجازه ندهند انرژی مردمی خاموش شود.

در ادامه حتما بخوانید دومین رویداد هنری «نقش میان میدان» با حضور نقاش مشهدی | هنگامه‌ای برای نقش آفرینی هنر مقاومت

مسئولیت هنرمندان سنگین‌تر از گذشته است

میری درباره وظیفه هنرمندان برای ادامه راه رهبر شهید انقلاب بیان می‌کند: ایشان طی سال‌های گذشته، مسیر روشنی را پیش روی هنرمندان، اصحاب رسانه و فعالان فرهنگی ترسیم کرده‌اند و مأموریتی را بر عهده آن‌ها گذاشته‌اند که واقعا بی نظیر است. درواقع ما هیچ کجای دنیا نمی‌توانیم ببینیم که یک رهبر و سیاست گذار چنین مسئولیتی را برای هنرمندانش تعریف کرده باشد.

او ادامه می‌دهد: توصیه‌های ایشان درباره هنر و رسانه فراوان است و همه آن‌ها قابل مراجعه و استفاده است، اما اگر بخواهم یکی از مهم‌ترین آن‌ها را برجسته کنم، بدون تردید بر مسئله امید تأکید می‌کنم. ایشان همواره بر زنده نگه داشتن امید و ایجاد باور در مردم تأکید داشتند. البته هنرمند پیش از شهادت رهبر شهید نیز وظیفه داشت امید را در جامعه تقویت کند، اما امروز این مسئولیت بسیار سنگین‌تر شده است.

میری همچنین یادآور می‌شود: هنرمند باید باور «ما می‌توانیم» را در جامعه تقویت کند؛ زیرا این مهم‌ترین سرمایه یک ملت است. اگر هنرمندی برخلاف این مسیر حرکت کند، امید را تضعیف کند یا ناامیدی را گسترش دهد، در حقیقت به رسالت خود و به آرمان‌هایی که رهبر شهید انقلاب برای آن‌ها تلاش کرد، خیانت کرده است.